Mart je mesec u kome se kroz brojne zdravstveno-vaspitne i edukativne aktivnosti obeležava Nacionalni dan borbe protiv raka dojke, sa ciljem da se javnosti ukaže na učestalost ove bolesti i značaj njenog ranog otkrivanja. Obeležavanje ovog datuma predstavlja važnu priliku za podizanje svesti žena o potrebi redovnih preventivnih pregleda, jer se upravo pravovremenom dijagnostikom značajno povećava mogućnost uspešnog lečenja.
Rak dojke je zloćudna izraslina koja nastaje kada normalne ćelije počne da se ubrzano umnožavaju i uništavaju okolno zdravo tkivo dojke, a kasnije i druge organe.
Rak dojke se najčešće javlja kod starijih žena:
- koje imaju najbliže srodnice (majka, sestra, tetka, baka) obolele od ove bolesti;
- koje su prvu menstruaciju dobile pre 12. godine, i poslednju imale posle 50. godine;
- koje nisu rađale ili su imale prvi porođaj posle 30. godine života;
- koje duže vreme koriste hormonsku terapiju, alkohol i duvan;
- koje su gojaznije i fizički neaktivne.
Rak dojke je zloćudni tumor, koji ukoliko se otkrije u ranoj fazi može biti poptpuno izlečen.
Rak dojke spada u najčešća maligna oboljenja kod žena, ali savremena medicina omogućava veoma dobre rezultate lečenja ukoliko se bolest otkrije u početnoj fazi. Kada se dijagnoza postavi na vreme, izlečenje je moguće u više od 90% slučajeva. Rano otkrivanje omogućava primenu kraćih i efikasnijih terapijskih procedura, sa manje komplikacija i sa znatno boljim kvalitetom života tokom i nakon lečenja.
Rak dojke predstavlja vodeći uzrok obolevanja i umiranja od malignih bolesti u ženskoj populaciji širom sveta. Prema podacima Svetske zdravstvene organizacije (SZO) u svetu se godišnje registruje skoro 1.700.000 obolelih žena, dok od iste bolesti svake godine umre preko pola miliona njih. Prema najnovijim procenama SZO i Međunarodne agencije za istraživanje raka, samo u Evropi je obolelo više od pola miliona žena od raka dojke.
Srbija se nalazi na 20. mestu u odnosu na 40 evropskih zemalja.
Žene u Srbiji se nalaze u srednjem riziku obolevanja od ove vodeće maligne lokalizacije, ali su u visokom riziku umiranja od raka dojke.
Srbija se sa procenjenim stopama mortaliteta u odnosu na 40 evropskih zemalja nalazi na prvom, odnosno drugom mestu zajedno sa Crnom Gorom.
Rak dojke je najčešći zloćudni tumor kod žena u Srbiji. Svake godine oko 4600 žena oboli, a 1600 umre od ove bolesti.
- Jedna od osam žena tokom svog života oboli od raka dojke.
- rak dojke je treći najčešći uzrok smrti među ženama starijim od 45 godina;
- rak dojke se dijagnostikuje kod svake dvanaeste žene;
- 70% novootkrivenih slučajeva raka dojke su promene veće od 2 cm;
- svake godine od raka dojke umre više od 2000 žena.
Visoka učestalost obolevanja od raka dojke delom se objašnjava činjenicom da uzroci nastanka ove bolesti još uvek nisu u potpunosti razjašnjeni. Zbog toga su mogućnosti primarne prevencije ograničene, odnosno ne postoje pouzdane mere kojima se može u potpunosti sprečiti nastanak bolesti.
Upravo iz tog razloga poseban značaj ima sekundarna prevencija, koja podrazumeva rano otkrivanje promena i pravovremeno započinjanje lečenja, jer je to jedini dokazano efikasan način za smanjenje smrtnosti od raka dojke.
U skladu sa preporukama Svetske zdravstvene organizacije i na osnovu iskustava evropskih zemalja u sprovođenju populacionih skrining programa, u Republici Srbiji je u decembru 2012. godine započet organizovani program skrininga na rak dojke.
Cilj ovog programa je da se redovnim preventivnim pregledima omogući otkrivanje bolesti u najranijoj fazi, čime se povećava uspešnost lečenja, smanjuje smrtnost i unapređuje kvalitet života žena koje se suočavaju sa ovom dijagnozom.
Pravovremenom dijagnostikom, adekvatnim lečenjem i kontinuiranim praćenjem zdravstvenog stanja moguće je ne samo produžiti život, već i očuvati njegov kvalitet. Zbog toga redovni preventivni pregledi, odgovorno ponašanje prema zdravlju i aktivno učešće u skrining programima predstavljaju ključne korake u borbi protiv raka dojke.
Poseban značaj u prevenciji ima odgovorno ponašanje svake žene prema sopstvenom zdravlju. Redovni samopregledi i kontrolni pregledi kod lekara predstavljaju osnovu ranog prepoznavanja promena koje zahtevaju dalju dijagnostiku.
Preporučuje se da žene jednom mesečno obavljaju samopregled dojki, dok je preventivni klinički pregled kod lekara potrebno uraditi najmanje jednom godišnje.
Ultrazvučni pregled dojki radi se prema preporuci izabranog lekara, u zavisnosti od uzrasta i individualnih faktora rizika.
Mamografski pregled predstavlja najpouzdaniju metodu za rano otkrivanje raka dojke, te se savetuje da se do 50. godine života uradi najmanje jedan preventivni pregled, a nakon 50. godine mamografiju je potrebno raditi redovno, na svake dve godine.
Skrining podrazumeva pregled na izgled zdravih žena, bez prisutnih simptoma i znakova bolesti, kojim se mogu otkriti rane promene u tkivu dojke, kada je efikasno lečenje moguće.
Mamografija predstavlja rendgenski pregled za otkrivanje promena u dojci, koje se ne mogu napipati ili otkriti drugim vrstama pregleda. U mamografiji se koriste male i neškodljive doze zračenja.
Pre mamografskog pregleda ne bi trebalo koristiti dezodorans, puder ili parfem čije se čestice vide na snimku i remete radiologa u proceni mamografskog snimka. Mamografija se izvodi snimanjem obe dojke i za većinu žena je bezbolna i kratko traje.
DOM ZDRAVLJA PARAĆIN SPROVODI program za rano otkrivanje raka dojke, skrining mamografijom, I ON je besplatan za sve žene starosti od 50. do 69. godine.
JAVITE SE VAŠEM GINEKOLOGU ZA ZAKAZIVANJE TERMINA.
Izvor:zzjz Vojvodina
Objava je rezultat saradnje Doma zdravlja Paraćin i RTV Kanal M.
Tekst pripremila Žaklina Romih Veljković – Viša med. Sestra
DOM ZDRAVLJA PARAĆIN
