Inicijativa Kreativno staklo Srbije realizovala je Novogodišnju laboratoriju za kreativno staklo, u kojoj je bogata tradicija paraćinskog staklarstva bila predstavljena i reinterpretirana kroz savremeni umetnički i edukativni pristup. Kroz izradu autentičnih novogodišnjih staklenih ukrasa, učesnici su istraživali načine na koje se nematerijalno kulturno nasleđe Paraćina može očuvati i preneti u savremeni kontekst, vodeći računa o ekološkoj održivosti.
Program je okupio učesnike različitih uzrasta i profila koji su se upoznali sa istorijatom paraćinskog staklarstva, staklarskim tehnikama i karakterističnim dezenima koji su obrađeni I digitalizovani u prethodne dve godine uz podršku Ministarstva kulture. Stečena znanja su zatim bila primenjena u praktičnom radu, kroz tehnike ecovanja, oslikavanja i rad sa pigmentima pozlate, čime su nastali unikatni ukrasi koji će krasiti njihove novogodišnje jelke.
Učesnici su imali priliku da se upoznaju sa celokupnim procesom dizajniranja i dekoracije stakla, kako je je ona izvođena u paraćinskog fabrici. Od izrade tehničkog crteža, preko pripreme staklenog predmeta za dekoraciju, do finalne izrade same dekoracije. Imali su priliku I da koriste alate poput modelarskih postolja za dekoraciju koji su se nekada koristili u pogonima paraćinske fabrike I na taj način osete duh tog vremena.
Predavanja I radionički rad vodili su Hristina Mikić koja je govorila o tradicionalnim tehnikama i motivima paraćinskog staklarstva, Tamara Ognjević o istoriji proizvodnje i dekoracije staklenih ukrasa i Jelena Miloševićnaša poznata umetnica u staklu i dizajnerka.
Creative Glass LAB je jedinstveni program povezivanje kulturno nasleđei kreativne industrije, I ukazuje na potencijal tradicionalnih umetničkih zanata da mogu da budu relevantni u savremenom društvu. Tokom radionce učesnici su imali priliku i da koriste ArtGlass kalkulatori obračunavaju karbonski otisak svojih staklenih radova, kao bi bili svesni o značaju kreativne reciklaže stakla.
Ovaj kalkulator osmislila je grupa naučnika iz Srbije, Slovenije i Danske kako bi afirmisala ekološki održive pristupe staklu injegovu kreativu reciklažu.
Realizacija radionice bila je deo šireg projekta koji povezuje staklarsku tradiciju i inovacije “Glassmaking tradition meets innovation”koji se sprovodi uz podršku Evropske unije, a koji realizuju FREN, Center Rog Ljubljana, Institut za kreativno preduzetnistvo i inovacije iz Paraćina i Museum Sydøstdanmark iz Danske.
Prvi ukrasi za jelku izrađeni su u Nemačkoj tokom 17. veka u obliku staklenih perli koje su mogle da se kače na drvo, a pored njih izrađivani su i ukrasi od marcipana. Kasnije je ovaj vid zanatstva postao popularan, a dizajneri su počeli da osmišljavaju različite oblike ukrasa.
Najpopularniji ukrasi bili su kugle. Staklo duvači u Nemačkoj su ih izrađivali u raznim veličinama i postali su toliko popularni da su se proširili u druge delove Evrope i Sjedinjene Američke Države. U 18. veku stakleni ukrasi počinju da se boje i ukrašavalju raznim dodacima – šljokicama i ukrasnim kamenčićima. Jedna od najpoznatijih jelki je ona okićena u Rokfeler centru 1931. godine, na kojoj se nalazilo oko 50.000 ukrasa visine više od 30 metara.
Sa razvojem masovne proizvodnje ukrasi su postali široko dostupni, a proizvođači su mogli da proizvode staklene kugle u različitim bojama i dizajnom. U Češkoj koja je u to vreme bila centar evropskog staklarstva, stakelni ukrasi su se proizvodili tokom 19. veka u Jablonecu, gde se osim ukrašavanja perlicama i šljokicama koristilo i šlifovanje i graviranje na ukrasima.
Kako bi podstakli proizvodnju božičnih ukrasa početkom 20. veka osnovan je Institut za staklo koji je inicirao osnivanje Zadruge stakloduvača božićnih ukrasa, desetak godina kasnije oni su postali i češki izvozni proizvod. Na velikoj izložbi u Briselu 1935. i 1937. godine, češki ukrasi za jelku osvijili su nagradu.
Tokom Drugog svetskog rata proizvodnja staklenih ukrasa je obustavljena zbog nedostatka materijala i radne snage. Međutim, nakon rata nastavljena je tradicija ukrašavanja jelki ukrasima, a uvedene su i nove vrste kugli, uključujući plastične i metalne.
U Evropi, glavni centri proizvodnje ukrasa postali su Nemačka I Češka, a većina proizvodnje bila je u rukama državnih kompanija. Većina njih je tokom 80-ih I 90-ih godina privatizovana, a one koje su očuvale svoju proizvodnju danas su u privatnom vlasništvu.
